F.A.M.A JUBILATKA OD MALUCHA DO SENIORA



PL |  EN

OSTATNIA ORGANOWA NIEDZIELA PRZED WAKACJAMI

Na ostatni przedwakacyjny Filharmoniczny wieczór organowy zapraszamy w niedzielę 28 czerwca o godz. 17. Przewodnikiem po muzyce będzie autor całego cyklu, Władysław Szymański, który zaprosił do tego recitalu Witolda Zabornego. Artysta jest absolwentem Akademii Muzycznej im. K. Szymanowskiego w Katowicach w klasie organów prof. Juliana Gembalskiego (dyplom z wyróżnieniem; 1993), a obecnie w macierzystej uczelni adiunktem w Katedrze Organów i Klawesynu. Prowadzi także klasę organów w katowickim Liceum Muzycznym.
Uczestniczył w licznych kursach interpretacji muzyki organowej, pracując pod kierunkiem m.in. G. Boveta, U. Spang–Hanssena, H. Tacheziego, W. Zerera, J.C. Zehndera, J. L. Perrota oraz A. Isoira. W 1992 r. był półfinalistą konkursu organowego w Innsbrucku oraz laureatem III nagrody I Międzynarodowego Konkursu Organowego im. J. P. Sweelincka w Gdańsku. W roku 2003, w ramach programu „Socrates”, prowadził lekcje otwarte dla studentów Polytechnic, School of Music, Dance and Media w Oulu (Finlandia).
Jego działalność artystyczna obejmuje recitale i koncerty kameralne. Współpracuje również z katowickimi orkiestrami NOSPR i Filharmonii Śląskiej. Brał udział w znaczących międzynarodowych festiwalach muzycznych w kraju (Kamień Pomorski, Oliwa, Warszawa – Festiwal Św. Barbary, Muzyka u św. Anny, Łódź – Wieczory z muzyką u św. Mateusza, Słupsk) i za granicą (Austria, Włochy, Grecja, Francja, Niemcy, Czechy i Finlandia).
Nagrywa dla radia i telewizji oraz wytwórni płytowych.
Do naszego recitalu Witold Zaborny wybrał reprezentatywne utworu muzyki organowej kompozytorów różnych epok. Twórczość Dietricha Buxtehudego (1637-1707) stanowi szczytowe osiągnięcie północnoniemieckiej szkoły organowej. Styl gry i komponowania utworów zyskał szerszy rozgłos i miał duży wpływ m.in. na Jana Sebastiana Bacha, który w 1705 przybył do Lubeki, by posłuchać Buxtehudego, a oczarowany pozostał w Lubece dłużej, niż planowano. Dwa lata wcześniej muzyka odwiedzili Georg Friedrich Händel i Johann Mattheson. Dietricha Buxtehudego muzycznie wykształcił ojciec. Syn powtórzył rodzinny szlak: w latach 1657 albo 1658 do 1660 był organistą kościoła Mariackiego w Helsingborgu, a od 1660 do 1688 w kościele pod tym samym wezwaniem w duńskim Helsingørze. W 1668 Buxtehude objął po zmarłym Franzu Tunderze posadę organisty w kościele Mariackim w Lubece. Tam też lubeckim zwyczajem poślubił młodszą córkę poprzednika, z którą doczekał się pięciorga dzieci. Sporą popularność zyskały zainicjowane przez Buxtehudego i organizowane pięć niedziel w roku koncerty Abendmusiken, na których prezentowano muzykę religijną poza nabożeństwami.
Od 1681 roku uczniem Dietricha Buxtehudego w Lubece był Nicolaus Bruhns (grudzień 1665-1697), kompozytor, organista, skrzypek i śpiewak, pochodzący z rodziny niemieckich muzyków działających w Szlezwiku. Początkowe nauki muzyczne pobierał u ojca – organisty. Znany był przede wszystkim jako wirtuoz skrzypiec, który ze szczególną łatwością wykonywał dwudźwięki i wielodźwięki i był bardzo utalentowanym improwizatorem. Odbywał liczne podróże koncertowe i występował na dworach monarszych, m.in. w Kopenhadze, gdzie po raz pierwszy popisywał się zdobytymi umiejętnościami śpiewaczymi. Jako organista grał na dworze króla duńskiego, a od 1689 r. ponownie w Szlezwiku (katedra w Husum). Jego twórczość jest różnorodna. Pomimo wszechstronnych zainteresowań muzycznych znamy przede wszystkim jego utwory o charakterze kościelnym, kantaty kościelne (12) oraz preludia i fugi na organy (4). Kompozycje organowe Bruhnsa wyraźnie nawiązują do twórczości jego nauczyciela, Buxtehudego.
Geniusz mistrza Johanna Sebastiana Bacha (1685-1750) rekomendacji nie wymaga, ale przypomnieć warto, że wybitnie uzdolniony Cesar Franck (1822-1890) zapoczątkował tak zwany symfonizm organowy, pisząc różne utwory organowe (oparte na formach cyklicznych), głównie Trzy chorały (E-dur, h-moll, a-moll). Najbardziej znany: Chorał a-moll został napisany przez Cesara Francka w 1890 roku, czyli w ostatnim roku jego życia. W tym utworze Franck zapisał swój testament muzyczny. Był pierwszym francuskim kompozytorem piszącym poematy symfoniczne. Pracował w konserwatorium w Paryżu jako profesor organów i improwizacji. Kontynuatorami symfonizmu organowego byli: Charles-Marie Widor, Henri Mulet, do dziś żyjący Olivier Latry oraz Alexandre Guilmant (1837-1911), organista w paryskim kościele św. Trójcy przez 25 lat, po czym wirtuoz, koncertujący w Europie i Stanach Zjednoczonych, którego kompozytorska twórczość organowa obejmuje 2 symfonie organowe, 18 zbiorów utworów w różnych stylach, 60 kompozycji liturgicznych opartych na chorale gregoriańskim (wiele z nich to w zasadzie także symfonie) i 12 zeszytów l'Organiste liturgique i uczeń Widora i Franckas, od dziecka niemal całkowicie niewidomy Louis Vierne (1870-1937), który zmarł w trakcie koncertu w katedrze Notre-Dame.
Oliviera Messiaena (1908-1992) – francuskiego kompozytora, organistę, nauczyciela i z zamiłowania ornitolog, w twórczości którego za charakterystyczne uchodzą utwory organowe, mieliśmy okazję niegdyś gościć w Katowicach podczas koncertu w kościele św. apostołów Piotra i Pawła i nagrań NOSPR. Przez 61 lat był głównym organistą kościoła św. Trójcy w Paryżu. Do największych kompozytorskich dokonań Messiaena należał, zaliczany także do najwspanialszych dzieł muzycznych XX wieku Quatuor pour la fin du temps (Kwartet na koniec czasu) skomponowany i prawykonany w czasie uwięzienia w niemieckim obozie jenieckim Stalag VIII A w Görlitz w 1940.

 

 

28 czerwca 2015, niedziela godz. 17.00 T, O
Sala koncertowa im. Karola Stryji, Filharmonia Śląska
Filharmoniczne wieczory organowe
Witold Zaborny – organy
Władysław Szymański – słowo
W programie: Nicolaus Bruhns, Felix-Alexandre Guilmant, August Gottfried Ritter, Thierry Escaich,  Cesar Franck,  Olivier Messiaen
 

Projekt "Rozbudowa Filharmonii Śląskiej w Katowicach" współfinansowany z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Priorytetu XI Kultura i Dziedzictwo Kulturowe, Działania 11.2 -Rozwój oraz poprawa stanu infrastruktury kultury o znaczeniu ponadregionalnym Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko na lata 2007-2013.