F.A.M.A JUBILATKA OD MALUCHA DO SENIORA



PL |  EN

KRZYSZTOF I JAKUB JAKOWICZOWIE DLA KONESERÓW

Do Filharmonii konesera w sobotę 30 kwietnia dwaj mistrzowie, ojciec z synem – Krzysztof i Jakub Jakowiczowie przywożą nam dzieła kameralistyki różnych epok. Barok w ich recitalu reprezentować będzie rudy ksiądz – Antonio Vivaldi (1678-1742) z dwiema sonatami na dwoje skrzypiec: F-dur, RV 70 (części: Allegro – Andante – Allegro) i G-dur, RV 71 (części: Allegro – Larghetto – Allegro). Antonio Vivaldi skomponował 20 sonat na dwoje skrzypiec i bas (w zasadzie więc triowe), ale 4 z nich (RV 68-71 i 77) mamy prawo traktować jako duety (wyjaśnia to Michael Talbot: Kompozytor oznacza jako dowolny, głos basowy, basso seguente, dublujący którykolwiek z nisko brzmiących głosów skrzypcowych). Sonaty te naśladują formę koncertu i składają się z 3 części, a nie 4-5, jak w sonacie kościelnej, czy kościelno-kameralnej). Podwójne koncerty kompozytora przypomina też w tych sonatach wirtuozowskie traktowanie skrzypiec i stałe ich współgranie. Będzie tez w programie Sonata na dwoje skrzypiec E-dur op. 3, nr. 5 Jean-Marie Leclaira (1697-1764), przybocznego muzyka (ordinaire de la musique du roi) króla Ludwika XV. Zanim został muzykiem był, jak ojciec, koronkarzem, potem profesjonalnym tancerzem i baletmistrzem. Uważany jest za ojca francuskiej szkoły skrzypcowej. Zachował indywidualne rysy własnego stylu, dokonując na polu koncertu i sonaty udanej syntezy włoskich osiągnięć z francuskimi tradycjami. Części piątej z sonat na dwoje skrzypiec zebranych w op. 3: Allegro ma poco – Gavotta grazioso, Andante – Presto.
Z dorobku XIX wieku wybrano do koncertu 3 kaprysy op. 18: nr 1 g-moll, nr 7 c-moll i nr 4 a-moll Henryka Wieniawskiego (1835-1880). To utwory dydaktyczne, nie wszystkie więc znalazły miejsce w programach koncertowych. Wybrane przez Krzysztofa i Jakuba Jakowiczów należą do najpopularniejszych utworów Henryka Wieniawskiego i artystycznie i wirtuozowsko nie ustępują z kaprysom na skrzypce solo z opusu 10. Opus 18. kompozytor pisał w 1862 roku, pełniąc funkcje profesora skrzypiec i kameralistyki w nowo powstałym petersburskim Konserwatorium. W prezentowanych utworach partia popisowa i akompaniująca przechodzą kilkakrotnie w toku każdego z kaprysów z rąk jednego partnera do drugiego. To znakomite pozycje popisowe na kameralne wieczory.
Wiek XX reprezentują w programie trzej kompozytorzy. Siergiej Prokofiew (1891-1953) – Sonatą na dwoje skrzypiec C-dur op. 56. Ten czteroczęściowy (Andante cantabile – Allegro – Comodo-quasi Allegretto – Allegro con brio) utwór skomponowany został w 1932 roku. Pod względem wykonawczym kompozytor opracowywał go we współpracy z polskim skrzypkiem Pawłem Kochańskim. 20 dni po prawykonaniu moskiewskim Sonata została zaprezentowana w Paryżu na koncercie kameralnym, inaugurującym działalność Towarzystwa Muzycznego Triton i zyskała świetne opinie francuskich krytyków. Pozostała wszakże na marginesie skrzypcowego repertuaru. Zmienili to dopiero Dawid i Igor Ojstrachowie. Usłyszymy też 9 duetów z cyklu 44 duetów na dwoje skrzypiec, Sz. 98 Béli Bartóka (1881-1945). O skomponowanie kilku łatwych duetów do kompozytora zwrócił się w 1931 roku opracowujący szkołę na skrzypce, prof. Erich Doflein. Powstały aż 44 miniatury, z wyjątkiem dwóch, oparte na ludowych melodiach: węgierskich, słowackich, rumuńskich, ukraińskich, serbskiej i arabskiej. Ułożone zostały według stopnia trudności technicznej, ale w nocie odautorskiej kompozytor zachęcał potencjalnych wykonawców do dowolnej kolejności a nawet do grania kolejnych utworów attaca, czyli bez przerw. Béla Bartók stosuje w tych utworach najrozmaitsze środki dźwiękowe, a równie okazała jest też w nich rozpiętość techniki wykonawczej. Pierwszy głos w tych duetach oparty jest na muzyce ludowej, drugi jest często schromatyzowany, a wykazując pewną niezależność napięć tonalnych powoduje przejściowe, często ostre, dysonanse. To dzieło na którym od podstaw poznajemy specyfikę nowej muzyki. Sonatę na dwoje skrzypiec skomponował Aleksander Tansman (1897-1986) – swego czasu najczęściej na świecie grywany polski kompozytor – w Paryżu w grudniu 1950 roku. O utworze tym zapomniał nawet sam jego twórca. Na rękopis natrafiono, porządkując papiery po śmierci kompozytora. Partyturę wydał w 1990 roku Max Eschig. Około 12 minutowa Sonata składa się z energicznego, żywego Allegro co moto, powolnego, ale wdzięcznego Lento cantabile, zabawnego Scherza: Vivo, solennej, chociaż krótkiej Arii: Largo i kipiącego witalnością Finału.

 


30 kwietnia 2016, sobota godz. 16.00 Q
Sala kameralna Filharmonii Śląskiej
Filharmonia konesera
Krzysztof Jakowicz – skrzypce
Jakub Jakowicz – skrzypce
Program:
Henryk Wieniawski – 3 Kaprysy op. 18; nr 1 g-moll, nr 7 c-moll, nr 4 a-moll
Béla Bartók – 9 duetów z cyklu 44 duetów na dwoje skrzypiec, Sz. 98
Antonio Vivaldi – Sonata na dwoje skrzypiec F-dur RV 70
Antonio Vivaldi – Sonata na dwoje skrzypiec G-dur RV 71
Siergiej Prokofiew – Sonata na dwoje skrzypiec C-dur op. 56
Jean Marie Leclair – Sonata na dwoje skrzypiec E-dur op. 3 nr 5
Aleksander Tansman – Sonata na dwoje skrzypiec
 

Projekt "Rozbudowa Filharmonii Śląskiej w Katowicach" współfinansowany z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Priorytetu XI Kultura i Dziedzictwo Kulturowe, Działania 11.2 -Rozwój oraz poprawa stanu infrastruktury kultury o znaczeniu ponadregionalnym Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko na lata 2007-2013.

NEWSLETTER

Chcesz być powiadamiany o nowościach ?
Zamów newsletter: