F.A.M.A JUBILATKA OD MALUCHA DO SENIORA



PL |  EN

ANGELUS & EXODUS WOJCIECHA KILARA

Pamięci prof. Karola Stryji

20 lat już mija od śmierci dyrektora Karola Stryji (2 lutego 1915 – 31 stycznia 1998). Od dziewiętnastu, na przełomie stycznia i lutego, a wiosną w jego rodzinnym Cieszynie, gdzie też został pochowanym, koncertujemy ku Jego pamięci. W tym roku na ten specjalny koncert zapraszamy w piątek 26 stycznia.
Wystąpią: Orkiestra Symfoniczna i przygotowany przez Jarosława Wolanina, Chór Filharmonii Śląskiej oraz znakomity skrzypek Bartłomiej Nizioł i sopranistka Sylwia Olszyńska. Na dyrygenckim podium stanie, oczywiście, Mirosław Jacek Błaszczyk, który program tego koncertu ułożył podług reguł Profesora: klasyka i współczesność, i koniecznie muzyka ze Śląska. Usłyszymy Bajkę Stanisława Moniuszki, Koncert skrzypcowy A-dur Mieczysława Karłowicza oraz Angelus i Exodus katowiczanina ze Lwowa, Wojciecha Kilara.
Uwertura fantastyczna Bajka Stanisława Moniuszki z programowym tytułem: Opowieść zimowa nie na charakteru ilustracyjnego – kompozytor zawierzył fantazji i wrażliwości słuchaczy. Bogata inwencja melodyczna, plastyczność tematów i ich moniuszkowska śpiewność oraz niebanalna instrumentacja czynią z Bajki jednym z najlepszych przykładów muzyki instrumentalnej twórcy narodowej opery.
Skrzypcowy koncert Mieczysława Karłowicza to znakomity łącznik pomiędzy wirtuozowskimi koncertami Henryka Wieniawskiego a całkiem już nowoczesnym typem koncertów Karola Szymanowskiego. Choć pochodzi z wczesnego z wczesnego okresu twórczości, gdy Karłowicz dopiero krystalizował swój styl, zawiera piękne fragmenty liryczne, szerokie kantyleny, ciekawe rozwiązania harmoniczne a także logicznie skonstruowana formę. Z partii solowej – pisanej dla pierwszego jej wykonawcy, znakomitego skrzypka-wirtuoza Stanisława Barcewicza – przeziera świetna znajomość instrumentu. Dla nas zagra ją koncertujący z najlepszymi orkiestrami na całym świecie, zwycięzca najbardziej prestiżowych konkursów skrzypcowych w Poznaniu, Adelajdzie, Pretorii, Brukseli i Paryżu, od 1995 roku mieszkający w Szwajcarii, obecnie profesor Hochschule der Künste Bern – Bartłomiej Nizioł.
Z dorobku katowickiego kompozytora Wojciecha Kilara do programu koncertu wybrano dwa utwory. Dedykowany żonie, Angelus do tekstu Pozdrowienia anielskiego (najpowszechniejsza w Kościele Katolickim modlitwa Zdrowaś Mario…) powstał w 1984 r. na ponowne otwarcie, po konserwacji, ołtarza jasnogórskiego. Modlitwa najpierw jest odmawiana wielokrotnie przez chór na wzór różańca. Narastając w swej sile, przeradza się w śpiew – umuzycznioną prośbę, błaganie, wreszcie dramatyczne wezwanie Marii. Na końcu powraca do formy mówionej, stopniowo cichnąc i oddalając się. Utwór stawia trudne zadania solistce (w kulminacji I fazy śpiew sopranu przez 6 taktów na najwyższych dźwiękach, w tym przez 4 takty na wysokim c, który to dźwięk ma osiągnąć jeszcze dwukrotnie). Stanie przed nimi Sylwia Olszyńska, laureatka m.in.: Grand Prix Międzynarodowego Festiwalu Oper Oder-Spree (Niemcy, 2008), czołowych nagród konkursów wokalnych na Słowacji (2009), w Krynicy-Zdroju (2014), Wrocławiu, Warszawie i Nowym Sączu (2015), nagrody dla najlepszego sopranu koloraturowego w IX Międzynarodowym Konkursie Wokalnym im. St. Moniuszki w Warszawie i 4 nagród specjalnych II Międzynarodowego Konkursu Wokalnego im. E. Marton w Budapeszcie (2016).
Skomponowany na przełomie lat 1980/81 a dedykowany Krzysztofowi Zanussiemu, Exodus z fragmentami łacińskiego tekstu z Księgi Psalmów, po raz pierwszy wykonany został trzy miesiące przed wprowadzeniem stanu wojennego. Pisał wtedy Leszek Polony, że Exodus był „bodaj jedynym polskim utworem Warszawskiej Jesieni, który w sposób może niezamierzony, a może też ironiczny, korespondował z atmosferą bieżącej chwili”. Przejście przez Morze Czerwone ludu Izraela, do którego odnoszą się wykorzystane przez Wojciecha Kilara fragmenty Księgi Wyjścia, stało się metaforą doświadczeń nadchodzących miesięcy i lat. Utwór ogromnie spodobał się również muzycznie. Nawiązywał wszak do Bolera Maurice’a Ravela i fascynującego crescendowania formy opartej na jednym temacie. O ile jednak Ravel pięciokrotnie powtarzana czterozdaniowy okres, modyfikując go dopiero za piątym razem, w Exodusie kształt formalny tematu podlega daleko idącym modyfikacjom, ewolucyjnym rozwinięciom. Siłę wyrazy niesie też obsesyjny Orffowski prymitywizm elementarnych formuł melodyczno-rytmicznych. Nawet dla mniej wtajemniczonych słuchaczy echa tego, co niosą Bolero i Carmina burana – utwory najbardziej lubiane przez słuchaczy – były oczywiste. Choć komponowany w szczególnych okolicznościach, Exodus do tamtych dołączył.

 Koncert pod patronatem Polskiego Wydawnictwa Muzycznego w ramach przedsięwzięcia TUTTI.pl promującego wykonawstwo muzyki polskiej

           


26 stycznia 2018, piątek g. 19.00 [T] [S] [B]
Sala koncertowa im. Karola Stryji, Filharmonia Śląska
Angelus & Exodus Wojciecha Kilara
Pamięci prof. Karola Stryji

Orkiestra Symfoniczna Filharmonii Śląskiej
Chór Filharmonii Śląskiej
Mirosław Jacek Błaszczyk – dyrygent
Bartłomiej Nizioł – skrzypce
Sylwia Olszyńska – sopran
Jarosław Wolanin – przygotowanie chóru
Program:
Stanisław Moniuszko – Uwertura koncertowa Bajka
Mieczysław Karłowicz – Koncert skrzypcowy A-dur op. 8
Wojciech Kilar – Angelus
Wojciech Kilar – Exodus

Projekt "Rozbudowa Filharmonii Śląskiej w Katowicach" współfinansowany z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Priorytetu XI Kultura i Dziedzictwo Kulturowe, Działania 11.2 -Rozwój oraz poprawa stanu infrastruktury kultury o znaczeniu ponadregionalnym Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko na lata 2007-2013.

NEWSLETTER

Chcesz być powiadamiany o nowościach ?
Zamów newsletter: